خورجين

اين دستباف  بنا بر مورد استفاده ان ساده و نقش دار مي باشد. براي حمل بارهاي قيمتي و گرانبها از خورجين نقش دار و براي اثاثيه معمولي (لباس- ملزومات خانه)از خورجين هاي ساده باف استفاده مي شود .خورجين ها يعني كيسه هايي كه براي حمل مواد و وسايل شخصي به كار مي روند يكي از جالب ترين محصولات بافندگي بختياري ها هستند . زيرا نمونه هايي از هر يك از فنوني را كه توضيح داده شد  در خود دارند . اين خورجين ها داري خصوصياتي هستند كه نمونه هاي ديگر آن از آن برخوردار نمي باشند . اين ويژگي ها عبارتند از تركيب چندين نوع بافت متمايز از قبيل (قالي باف ) ساده باف و رندي (سومك)اين سه تكنيك همه به روي يك چله و بر روي دار زميني و با چله اي به عرض 10/1تا 40/2بافته مي شوند مشخصات دار (چله)هيچ تفاوتي با  ديگر دستباف ها ندارند  و ابزار مورد استفاده همان هايي هستند كه در بافت قالي و رندي به كار مي روند . الگوي مورد استفاده در اين طرح خورجين ها اغلب شبيه به هم مي باشند. خورجين ها به خاطر تركيب سه  بافت مختلف در بين كشورهاي غربي از اهميت خاصي برخوردار هستند به طوريكه موزه داران اين خورجين ها را با قيمت بالا خريداري مي نمايند نوع ديگري كه به تقلبي معروف هستند دراي ارزش هنري  نبوده ولي گاها به جاي اصل به فروش مي رسند و طرز تهيه اين قبيل خورجين ها با مونتاژ كردن چند تكه تهيه مي شود به طوريكه بعضي از رفوه گران قسمتهايي از فرش كهنه را بادقت  با تار وو ژود خورجين هاي معمولي پيوند زده و در قالب خورجين اصل به فروش مي رسانند .تنها راه شناخت اصلي ها از تقلبي ها دقت در نقوش آنهاست به طوريكه اغلب نونه هاي رفوه شده از تكه فرش هاي خشتي و غيره مي باشد كه توسط نقشه بافته شده اند و از محسنات خورجين هاي اصيل اول ذهني باف بودن آن است و دوم نقوش خاص خورجين

بررسي تكنيك بافت و  نقوش

در بافت خورجين زنان عشاير با استفاده از رنگهاي گياهي و پشم دستريس اقدام به بافت چنين محصولي مي كنند از خصوصيات اين خور جين ها استفده از پشم هم براي چله و هم براي پود مي باشد كه به پشم در پشم معروف است گاها نيز از موي بز در تركيب با پشم و يا به تنهايي براي بافت قسمتهاي سياه استفاده مي شود . رنگهاي مسلط متن عبارتند از قرمز و آبي و رنگ حاشيه و لبه ها سياه هستند (رنگ طبيعي نخي كه از موي بز سياه بدست امده است)

تكنيك بافت چنانكه گفته شد به فراخور قسمت هاي مختلف الگوي آن از سه نوع  رندي –ساده باف و قالي باف استفاده مي شود . معمولا بيشتر تزئينات منجمله نقوش  بافت قالي و رندي در جلوي خورجين ديده مي شود  و در حاليكه قسمت پشت خورجين ديده مي شود  و در حاليكه قسمت پشت خورجين به خاطر اينكه با بدن حيوان تماس دارد از طرحاي ساده بافت(ساده بف)استفاده مي گردد ضمنا عناصر مختلفي نيز آن را تزئين داده اند مثل منگول (نوفتوربند يا ورونه)تسمه هاي مزين شده به مهره و دگمه و   گوش ماهي و غيره كه اين تسمه ها در قسمت جلو خورجين هستند و عقب آنها داراي يك زير دمي (دينكا)مي باشد.

در ضمن هر جيب آن داراي سيستم مستقلي براي بسته شدن است (كليت)وآن از قلابهايي تشكيل شده است كه هر كدامشان از سئراخهايي كه در لبه رويه دروني آن به وجود آمده ،مي گذردو پس از قلاب شدن به وسيلة يك قفل (قلف)بسته مي شوند

   حال براي آگاهي بيشتر به بررسي نقوش و نوع بافت هر قسمت مي پردازيم براساس الگوي طرح شماره 21 طرح هر قسمت راجداگانه آورده و بر رسي مي كنيم.

ابتدا قسمت الف:

تكنيك اين قسمت به شيوه ساده باف مي باشد كه بافنده با عبور پود هاي ممتد در دو رنگ سياه و قرمز و با كمك بالا و پايين آوردن هاف (پشت پيز) اين قسمت را مي بافد نكته حائز اهميت در اين قسمت طرح (الف)مي باشد كه بر اساس تعبير هاي بافندگان از معناي خاصي برخوردار است . طوري كه عقيده آنها از طرح مذكور و كاربرد رنگ سفيد به صورت شعاع  پا پرتو اين است كه در نظر بافندگان اين رنگ سفيد نششانه تابيدن نور از پشت تاريكي هاست و به معناي نور اميد تلقي مي شود.

قسمت (ب)

در تمامي خورجين هاي عشايري از اين قبيل بافت قالي (قالي بف) به كار مي رود استفاده از بافتة پرداز در خورجين به هر دليل مي باشد  اول به خاطر خاصيت نقش اندازي زياد ان كه از بافت گره اي حاصل مي شود و دوم دوام استحكام قالي مي باشد به طوريكه در الگوي شماره 21 ملاحظه مي كنيد بافت طولي خورجين از چند نقطه تا خورده و به هم متصل مي گردد از جمله خط عرضي 1به 2و3به 4 كه با تا خوردن اين قسمت ها ،جيب هاي خورجين به وجود مي آيد و چون اين قسمت به عنوان مخزن بار (جيب)به حساب مي آيد و علاوه بر آن با زمين هم تماس دارد بدين جهت مي بايست بافت آن داري استحكام بيشتري باشد (طرح شماره ب)

براي همين منظور از نوع قالي باف در اين قسمت استفاده شده ، زنان عشاير در بيشتر موارد مثل نمكدان و غيره براي دوام بيشتر از شيوه قالي باف استفاده مي كنند.

قسمت ج

بنابر طرح الگوي شماره 21 در قسمت ج از پشت خورجين در دو طرف آن دو مربع با تكنيك بافت رندي به چشم مي خورد  در حاليكه اين مربع ها فقط در قسمت جلو(داخل خورجين) ديده مي شوند،دليل اين كار بنا به اظهارات زنان عشاير منطقه بازفت در اين است كه آوردن اين طرح در جلوي خورجين به خاطر قرار گرفتن آن روي قلب حيوان مي باشد  و چون قلب مهمترين عضو حيوان است اين نقش در جلو به كار مي رود

در دو طرف نماي بيروني و خارجي  خورجين دوط رح به صورت قرينه ديده مي شود كه تكنيك رندي بافي در ان به كار رفته و دور تا دور اين طرح با قالي بافي محصور شده است.