از بختیاری تا بختیاری- پژوهشی در تاریخ وفرهنگ قوم بختیاری

مراسم عزا در بختیاری

 

مردم بختیاری برای عزاداری بیش از عروسی اهمیت قائل هستند . ممکن است عروسی انان در صورتی که خانواده عروس و داماد فقیر باشند چندان جالب نباشد و زرق و برق عروسیهای مجلل را نداشته باشد . اما غیرممکن است که عزا داری را به طور کامل انجام ندهند و هزینه زیادی را متحمل نشوند

کتل بندان:چنانکه متوفی جوان باشد اقوام و نزدیکان او اسبی را که معمولا باید سیاه بوده و خال سفیدی بر پیشانی داشته باشد زین کرده و پارچه های سیاه نیز جلو سینه و اطراف زین می اویزند . به طوری که اسب کاملا سیاه پوش شود ، آن گاه لباسهای متوفی و همچنین اگر سلاحی از قبیل تفنگ یا شمشیر داشته باشد روی زین قرار می دهند و خویشان بسیار نزدیک متوفی سرو پای برهنه ، اسب مزبور را که یک نفر افسارش را به دست گرفته و آرام دور او می گرداند دنبال می کنند و نحه می خوانند و اشک می ریزند.

مافه گه(Mafegah )

مافه گه در اصل همان معاف گاه معنی می دهد . عبارت از یک تل سنگی می باشد که غالبا به شکل مستطیل است . این تل سنگی را متوفی هنگامی که در حیات بوده در زمین شخص خود احداث نموده است تا در صورتی که از زندگی معاف شد(فوت کرد) این تل به یادگار از او به جا ماند . بیشتر اشخاص دلیر و شجاع این یادگار را از خود باقی می گذارند . معاف گه نزد عشایر بختیاری دارای اهمیت فوق العاده می باشد و اگر کسی مافه گه دیگری را خراب کند موجب دشمنی بین خود و صاحب آن می شود . در هنگام عزاداری معمولا باید کتل را چندین بار اطراف مافه گه بگردانند.

ساز چپی

در تمام مدت عزاداری توشمالان با سازهای خود که عبارت از ساز و کرنا و همچنین دهل است آهنگهای غم انگیزی می زنند و زنان نیز با آنان هماهنگ شده و نوحه سرایی و گاگرو(گریه وزاریGagerev )می کنند و کیک(شیونKik) می کشند در تمام مدت عزاداری نوازندگان محلی به نواختن آهنگهای غم انگیز خود ادامه می دهند . مراسم عزاداری زیر چادر سیاه انجام می گیرد.

سنگ مزار

معماری سنگ مزار در بختیاریها از شکوفایی خاصی برخوردار است سنگهای مزار عموما به دو قسمت عمده نقش دار و ساده تقسیم می شوند:

اول شیر سنگی: شیر سنگی عبارت است از مجسمه از شیر که آن را تراشیده و بر روی مزار قرار می دهند . این نوع سنگ مزار برای مزار مردان دلاور در ایل به کار برده می شود . در طرفین بدن شیر نقشهایی از اسلحه سرد و گرم از قبیل تفنگ ، خنجر، شمشیر، کارد شکاری و همچنین تسبیح ، شانه ، آینه، انگشتر، مهر پدید می آورند . بر گرده مجسمه نیز نام ونشان فرد صاحب مزار را نقش می بندد.

دوم سنگ مزار افقی: این نوع سنگ مزار با برآمدگی مکعب شکلی به ابعاد تقریبی 20×20×20 سانتی متر در قسمت سر زار ساخته می شود . بلندی این سنگ مزار حدود 80 سانتی متر و عرض و قطر آن 10 سانتیمتر است . یر روی این سنگ مزار مشخصات صاحب مزار را حک می کنند .

سوم سنگ مزار عمودی: این سنگ مزار ها عموما به شکل پنج ضلعی غیر منظمی است که یک زاویه آن در بالا قرار می گیرد پایه این پنج ضلعی موازی با سطح زمین  و دوضلع دیگر عمود بر گور قرار می گیرند . این سنگ مزار را بر بالای سر سنگ مزار می گذارند و بر روی آن نقش انسان و وسایل شخصی وی حک می شودنمونه ای از سنگ مزار عمودی . بر روی سنگ مزار مردان نقش اسب سوار و اسلحه سرد وگرم و بر روی مزار زنان نقش زنی حک می شود که در یک دست شانه قالی بافی و در دست دیگر قیچی دارد . سنگ مزار های ساده آنهایی هستند که دارای نقش و نگار نیستند و با استفاده از سنگ و چیدن ان بر روی مزار ساخته می شوند اصولا سعی می شود که دراین نوع مزار از سنگهای تخت استفاده شود.

 
 

.................................................................................

صفحه اصلی

 

Copyright © 2007 [Dezpart]. All rights reserved